آلفای کرونباخ(cronbach alpha)

_alpha-logoالفای کرونباخ

در این مبحث می‌خواهیم با آلفای کرونباخ(cronbach alpha) بهتر آشنا شویم . خوب می‌دانیم نرم افزار پایایی یکی از اصلی ترین  ویژگی‌ها برای ابزارهای سنجشی هستند  که جهت اندازه‌گیری متغیرها یا سازه‌های پنهان طراحی شده‌اند. بدون داشتن یک ابزار پایا نمی‌توان به نتایج پژوهش اعتماد کافی داشت و در صورت تکرار پژوهش، نتایج می‌تواند دارای تفاوت معنی‌دار با مرحله اول باشد. هر چند پایایی شرط کافی برای اعتماد و اطمینان به نتایج به بار آمده از یک ابزار سنجش نیست اما شرط ضروری و لازم است.شیوه‌های مختلفی برای سنجش پایایی وجود دارد که عبارتند از: آزمون‌ـ‌آزمون مجدد، استفاده از فرم‌های موازی،  دو نیمه کردن ابزار سنجش و هماهنگی درونی بین آیتم‌های ابزار سنجش. برای سنجش هماهنگی درونی بین آیتم‌های مختلف یک ابزار نیز از تکنیک‌های مختلفی میتوان استفاده کرد که استفاده از ضریب آلفای کرنباخ یکی از آنهاست. ضریب آلفای کرنباخ در علوم مختلف بویژه علوم انسانی و پزشکی برای سنجش پایایی ابزارهای مختلف سنجش نگرش و یا آزمونهای آموزشی و سنجش دانش دارای کاربرد فراوان است. در هر حال با توجه به اینکه سنجش نگرشها بخش مهمی از مطالعات اجتماعی و بویژه پیمایشها را به خود اختصاص داده است، این مقاله با توجه به این نوع از کاربرد ضریب آلفای کرنباخ نگاشته شده است. بررسی برخی از مهمترین ابزارهای سنجش نگرش نشان می‌دهد که این ضریب به منظور ساخت ابزار قابل اعتماد مورد استفاده بسیاری از پژوهشگران در حوزه مطالعات اجتماعی بوده است. پس از طرح ضریب آلفای کرنباخ به طور متوسط سالانه ۱۳۱ بار در مقاله‌های علمی به نوشته لی جی. کرنباخ در این باره استناد شده است (Cronbach, 2004: 2).

لی جی. کرنباخ (Cronbach, 1951) که مهمترین زمینه پژوهشی وی نظریه اندازه‌گیری یا سنجش می باشد، در سال ۱۹۵۱ در مقاله‌ای با عنوان «ضریب آلفا و ساختار درونی آزمونها» این ضریب را به جامعه علمی معرفی کرد. «ضریب آلفا بر پایه هماهنگی درونی آیتم‌ها با یکدیگر طرح شده است» (Cronbach, 1951: 301) . ضریب آلفای کرنباخ به عنوان یکی از ضرایب پایایی یا قابلیت اعتماد شناخته می‌شود. این ضریب از عمومی‌ترین ضرایبی است که توسط پژوهشگران علوم اجتماعی برای سنجش پایایی ابزارهای مختلف جمع آوری داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهمترین علت عمومیت استفاده از آن، به احتمال زیاد ناشی از ساده‌تر بودن استفاده از این ضریب در عمل است. با این وجود مباحث طرح شده در کتابهای روش شناسی علوم اجتماعی، اغلب به اختصار از کنار آن گذشته‌اند و شاید به همین دلیل‌ـ یا دلایل دیگرـ برخی ادراکات نادرست از این ضریب در بین دانشجویان علوم اجتماعی وجود دارد. در این مقاله سعی شده است تا با ارایه مثالهایی از متغیرهای جامعه شناختی و همچنین تأمل بیشتر در ویژگیهای ضریب آلفای کرنباخ، امکان استفاده صحیح تر از آن فراهم شود.  

طبق قواعد علم آمار اگر مقدار ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه ای بیشتر از ۰٫۷ باشد پرسشنامه مورد نظر پایا بوده و آماده تحلیل و استنباط برای جامعه است.

از الفای کرونباخ جهت  کسب اعتماد از وسیله اندازه‌گیری متغیرها استفاده میگردد  در علوم انسانی و رفتاری بیشتر تحقیقات بر اساس پرسشنامه صورت می گیرد.موضوع کنترل کیفیت نتایج یک پرسشنامه دامنه وسیعی از موضوعات مختلف را در بر می گیرد اگر پرسشنامه را مانند یک آزمون فرض کنیم، به طور کلی می توان گفت یک آزمون خوب باید از ویژگی های مطلوبی مانند عینیت، سهولت اجرا، عملی بودن، سهولت تعبیر و تفسیر، روایی و پایایی برخوردار باشد تا به نتایج درستی منجر شود. در بین این ویژگی ها روائی و پایائی از اهمیت بیشتری برخوردارند.

روش استفاده از ضریب آلفای کرونباخ را برای تعیین پایایی یک پرسشنامه یا آزمون با تاکید بر همبستگی درونی می توان استفاده کرد. در این روش اجزا یا قسمت های پرسشنامه برای سنجش ضریب پایایی آزمون به کار می روند. اگر سوالات به صورت دو حالتی (درست =۱ و غلط =۰) در نظر گرفته شوند، ضریب آلفا از رابطه زیر قابل محاسبه خواهد بود.                                                                              الفای کرونباخ

که در آن k تعداد سوالات ، p تعداد پاسخ های درست، q تعداد پاسخ های غلط و S^2 واریانس کل سوالات است و اگر سوالات آلفای کرونباخ از رابطه زیر میزان پایایی آزمون را (هر سوال ارزش مربوط خود را داشته باشد)به صورت ارزشی باشند محاسبه می کند.

الفای کرونباخ.1

k تعداد سوالات، S^2 واریانس هر سوال وS^2. واریانس کل سوالات است.

پایایی پرسشنامه از آنجا که یک پرسشنامه با تعدادی سوال( مانند طیف۵گزینه ای لیکرت)مانند یک آزمون است، می توان از رابطه (۱) .مقدار پایایی را به کمک آلفای کرونباخ به دست آورد. اما اگر به جای سوالات یا ماده ها، آزمون از بخش ها یا قسمت هایی تشکیل شده باشد مثل زمانی که یک آزمون از تعدادی خرده آزمون تشکیل شده است و بخواهیم از آن ها در محاسبه ضریب پایایی کل آزمون استفاده کنی، باز هم می توان از روش آلفای کرونباخ مطابق با رابطه (۱).استفاده کرد.

روش آلفای کرونباخ نه تنها برای گزینه های دو ارزشی صفر و یک، بلکه برای گزینه های چند ارزشی ( مانند طیف ۵ گزینه ای لیکرت)نیز قابل استفاده است اگر بخش های آزمون یا خرده آزمون هایی که از مجموع آنها آزمون کلی تشکیل شده به طور جداگانه نمره گذاری شوند، در آن صورت ضریب آلفا مستلزم این نیست که تک تک سوالات به صورت صحیح و .غلط باشند .

افزودن یک دیدگاه